Aantal spijbelaars blijft toenemen

Het aantal spijbelaars blijft toenemen. In sommige steden is er zelfs sprake van een onrustwekkende stijging van het spijbelgedrag. Dat blijkt uit het antwoord op een schriftelijke vraag van Irina.

“Niet echt fraaie resultaten na drie jaar spijbelactieplan. Vlaams onderwijsminister Smet moet dan ook dringend werk maken van een spijbelaanpak die wel werkt. Nu zakken we verder weg en dat hypothekeert de toekomst van steeds meer jongeren" aldus Irina.

Aantal spijbelaars blijft toenemen ondanks drie jaar spijbelactieplan

Dringend spijbelaanpak nodig die werkt
 
In het Nederlandstalig onderwijs in Vlaanderen en Brussel steeg het aantal problematische afwezigheden tijdens het recentst geregistreerde schooljaar (2008-2009) van 6195 tot 6571 meldingen, een stijging met 6% in vergelijking met schooljaar voordien.
 
Vlaams parlementslid Irina De Knop: “Sinds het spijbelactieplan in 2006 in werking trad, blijft het aantal meldingen van spijbelen jaar na jaar stijgen. Dat is niet alleen te wijten aan een betere registratie. Het Agentschap voor Onderwijsdiensten moet in het Rapport Leerplicht – Evaluatie 2008-2009 zelf toegeven dat het aantal spijbelaars stijgt, maar komt niet verder dan de vaststelling. Op de vraag naar mogelijke oorzaken, blijft de Vlaamse overheid het antwoord schuldig.”
 
Probleem het grootst in grootsteden
In absolute cijfers is het aantal spijbelaars het grootst in de grootsteden Antwerpen, Gent en Brussel, met respectievelijk 1121, 979 en 508 meldingen. “Daar is er allesbehalve sprake van een kentering,” merkt De Knop op. “Niet alleen kampen deze grootsteden met meer spijbelgedrag, er zijn ook meer zittenblijvers en jongeren verlaten er vaker de schoolbanken zonder diploma. Dit legt echt een hypotheek op de toekomst, want uitgerekend in die steden zullen de gevolgen van de demografische ontwikkeling de volgende jaren het grootst zijn. Een hele groep jongeren dreigt de boot te missen.”
 
Lokale dynamiek in centrumsteden cruciaal
Bijna zes op tien spijbelaars in het Nederlandstalig onderwijs gaat naar school in een centrumstad (4021/6195 meldingen). Na het Brussels Hoofdstedelijk Gewest (+68%) is de stijging het grootst in Aalst (+43%), Kortrijk (+35%) en Hasselt (+20%). Alleen in West-Vlaanderen valt zowel voor melding op schoolplaats als woonplaats van de leerlingen een daling van het spijbelgedrag te noteren, respectievelijk met -7% en -5%. Bekeken volgens schoolplaats, steeg het aantal meldingen van spijbelen in de provincies Antwerpen (+7%), Oost-Vlaanderen (+6%) en Limburg (+4%). In Vlaams-Brabant was er sprake van een lichte daling (-3%).
 
Het gunstige beeld in de provincie West-Vlaanderen zet zich door in de verschillende centrumsteden met goede resultaten voor Brugge, Oostende en Roeselare. Alleen Kortrijk vormt hierop een uitzondering. Volgens Irina De Knop wijst dit op het cruciaal belang van de lokale dynamiek in een stad. “Dat merk je bijvoorbeeld ook in Mechelen waar men al enige tijd werkt aan de activering van jongeren. Die inzet vertaalt zich nu in een dalend spijbelgedrag."
 
Vijf tips voor een resultaatgerichte spijbelaanpak
Irina De Knop dringt er bij Vlaams onderwijsminister Pascal Smet op aan dringend werk te maken van een resultaatgerichte spijbelaanpak. “Na drie jaar spijbelactieplan van de socialistische onderwijsministers Vandenbroucke en Smet, moeten we vaststellen dat we steeds verder wegzakken. Pascal Smet moet dan ook dringend werk maken van een spijbelaanpak die resultaten oplevert,” zegt De Knop. Ze heeft alvast vijf tips voor de onderwijsminister.
 
1.    Focus op de centrumsteden en investeer in projecten die werken
Het is duidelijk dat de prioriteit moet liggen bij de aanpak van de spijbelproblematiek in de centrumsteden. Daar is het probleem het grootste. Projecten als Time-Out waar jongeren die op school de rust en de lessen verstoren, tijdelijk terecht kunnen, zijn bijzonder waardevol. Het is echter jammer te moeten vaststellen dat deze projecten niet meer dan een druppel op een hete plaat kunnen zijn door hun beperkte financiering. In het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, waar het probleem het grootste is, wordt Time-Out slechts voor 28.000 euro gefinancierd door het departement Onderwijs. Dat is hetzelfde bedrag als de stad Maaseik ontvangt voor de aanpak van deze problematiek… van een scheeftrekking gesproken.

2.     Laat Centra voor Leerlingenbegeleiding inschrijvingen beter opvolgen
Volgens het decreet Leerlingenbegeleiding is het Centrum voor Leerlingenbegeleiding (CLB) verantwoordelijk voor iedere leerling die een school verlaat en dat blijft tot die leerling is ingeschreven in een andere school. Die regel is echter theorie. Bij de huidige controle op inschrijvingen is er echter geen enkele rol weggelegd voor het CLB. Dit moet dringend herbekeken worden, zodat het CLB alle instrumenten in handen heeft om die jongeren lokaal op te volgen.

3.    Bied jongeren die kiezen voor deeltijds secundair onderwijs een nuttig traject
In het deeltijds secundair onderwijs blijft een derde van de leerlingen problematisch afwezig. De vorige onderwijsminister heeft een eerste stap gezet in de herwaardering van het deeltijds onderwijs met de invoering van een verplicht voltijds engagement. Het is cruciaal deze richting verder in te slaan en na te gaan hoe het deeltijds onderwijs een volwaardig en nuttig traject kan bieden aan de jongeren die kiezen voor deeltijds onderwijs.

4.    Werk samen met je collega-minister van Welzijn
Vlaams onderwijsminister Pascal Smet moet op tafel kloppen bij zijn Jo Vandeurzen, zijn collega voor Welzijn. Regelmatig kampen jongeren die problematisch afwezig blijven, met een complexe problematiek waarvoor binnen de schoolse context geen oplossing meer mogelijk is. Alleen kan door de wachtlijsten in de bijzondere jeugdbijstand en psychiatrie hun nood aan bijstand niet ingevuld worden. De opvangmogelijkheden zijn te beperkt. Een anti-spijbelaanpak die resultaat wil opleveren, moet dus ook inzetten op betere welzijnsvoorzieningen voor jongeren.
 

Schriftelijke vraag van Vlaams Parlementslid Irina De Knop aan Pascal Smet, Vlaams Minister van Onderwijs mbt Leerplicht   -   Onwettige afwezigheden (vraag nr. 367)

In het rapport over de evaluatie van de leerplicht 2007-2008 “Wie is er niet als de schoolbel rinkelt” wordt in hoofdstuk 3 aandacht besteed aan de opvolging van problematische afwezigheden. Naast het reglementair kader en de procedure voor opvolging worden ook de resultaten (cijfers) van problemati-sche afwezigheden volgens een aantal kenmerken in tabellen weergegeven.

In één van de tabellen wordt een opdeling gemaakt van de meldingen van leerlingen die problematisch afwezig zijn volgens woonplaats. Aangezien de gemeenten werden ingedeeld volgens de graad van verstedelijking gaf de tabel echter geen informatie weer over de individuele cijfers per provincie of stad. In vorige rapporten betreffende de evaluatie van de leerplicht, zoals dit van 2005-2006, werd een zeer gedetailleerde tabel (3.31) opgenomen die een overzicht gaf van de meldingen van problematische afwezigheden en de meldende scholen per stad.

De regelgeving heeft als uitgangspunt dat het vooral de scholen zijn die lokaal problematische af-wezigheden opvolgen, in nauwe samenwerking met het CLB (centrum voor leerlingenbegeleiding) en andere lokale partners zoals het gemeentebestuur, diverse hulpverleningsinstanties, het Comité Bij-zondere Jeugdzorg,… De scholen moeten constant gesensibiliseerd dat er een uitgewerkt beleid ge-voerd moet worden en het aldus niet louter gaat om een administratieve opvolging van afwezigheden. De spijbelende jongere moet een intensieve begeleiding krijgen gedurende het volledige schooljaar, waarbij soms ook de hulp van een externe organisatie ingeroepen moet worden. Het anti-spijbelteam van het Vlaams Ministerie van Onderwijs werkt hard aan het maken van duidelijke afspraken over de controle en opvolging van spijbelaars. Hierdoor verstevigt het lokale netwerk van scholen, huisartsen, politie en justitie en hulporganisaties die betrokken zijn bij de spijbelaanpak. Spijbelen moet immers een gedeelde verantwoordelijkheid zijn voor de overheid, het onderwijs en andere sectoren.

In deze optiek is het dan ook heel belangrijk te kunnen beschikken over voldoende en gedetailleerde gegevens over het aantal meldingen van problematisch afwezige leerlingen per regio en per stad, niet alleen volgens woonplaats, maar ook volgens schoolplaats, om de juiste analyses te kunnen maken en beleidsmaatregelen te kunnen treffen.

Kan de minister voor de jaren 2006-2007, 2007-2008 en 2008-2009 volgende gegevens bezorgen:

1.    het aantal meldingen problematische afwezigheid van de leerlingen basisonderwijs naar schoolplaats per provincie;

2.    het aantal meldingen problematische afwezigheid van de leerlingen basisonderwijs naar schoolplaats voor de verschillende centrumsteden en Brussel;

3.    het aantal meldingen problematische afwezigheid van de leerlingen secundair onderwijs naar schoolplaats per provincie;
4.    het aantal meldingen problematische afwezigheid van de leerlingen secundair onderwijs naar schoolplaats voor de verschillende centrumsteden en Brussel;

5.    het aantal meldingen problematische afwezigheid van de leerlingen basisonderwijs naar woonplaats per provincie;

6.    het aantal meldingen problematische afwezigheid van de leerlingen basisonderwijs naar woonplaats voor de verschillende centrumsteden en Brussel;

7.    het aantal meldingen problematische afwezigheid van de leerlingen secundair onderwijs naar woonplaats per provincie;

8.    het aantal meldingen problematische afwezigheid van de leerlingen secundair onderwijs naar woonplaats voor de verschillende centrumsteden en Brussel?
 

Antwoord van Pascal Smet, Vlaams minister van Onderwijs op de schriftelijke vraag nr. 367 van Irina De Knop

1. Overzicht van het aantal meldingen problematische afwezigheden van de leerlingen basisonderwijs naar schoolplaats per provincie.

De cijfers zijn beperkt tot het schooljaar 2008-2009. Het is immers pas vanaf dat schooljaar dat de basisscholen een melding problematische afwezigheid moeten doen bij het Agentschap voor Onderwijsdiensten (AgODi). Voor de volledigheid zijn ook de cijfers van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest weergegeven. In de tabel zijn enkel de gemeenten opgenomen waar het aantal meldingen hoger ligt dan vijf. Binnen het Beleidsdomein Onderwijs en Vorming is er immers afgesproken dat aantallen gelijk aan of lager dan vijf niet worden vrijgegeven, om de privacy van de betrokken leerlingen te beschermen.

2. Overzicht van het aantal meldingen problematische afwezigheden van de leerlingen basisonderwijs naar schoolplaats voor de verschillende centrumsteden en Brussel voor het schooljaar 2008-2009.

In de tabel zijn enkel de centrumsteden opgenomen waar het aantal meldingen hoger ligt dan 5. Binnen het beleidsdomein onderwijs en vorming is er immers afgesproken dat aantallen gelijk aan of lager dan 5 niet worden vrijgegeven, om de privacy van de betrokken leerlingen te beschermen.

3. Overzicht van het aantal meldingen problematische afwezigheid van de leerlingen secundair onderwijs naar schoolplaats per provincie voor de schooljaren 2006-2007, 2007-2008 en 2008-2009.

Voor de volledigheid zijn ook de cijfers van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest weergegeven. In de tabel zijn enkel de gemeenten opgenomen waar het aantal meldingen in elk van de drie schooljaren hoger lag dan vijf. Binnen het Beleidsdomein Onderwijs en Vorming is er immers afgesproken dat aantallen gelijk aan of lager dan vijf niet worden vrijgegeven, om de privacy van de betrokken leerlingen te beschermen.

4. Overzicht van het aantal meldingen problematische afwezigheid van de leerlingen secundair onderwijs naar schoolplaats voor de verschillende centrumsteden en Brussel voor de schooljaren 2006-2007, 2007-2008 en 2008-2009.

5. Overzicht van het aantal meldingen problematische afwezigheden van de leerlingen basisonderwijs naar woonplaats per provincie voor het schooljaar 2008-2009.

Voor de volledigheid zijn ook de cijfers van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest weergegeven. In de tabel zijn enkel de fusiegemeenten opgenomen waar het aantal meldingen hoger ligt dan 5. Binnen het Beleidsdomein Onderwijs en Vorming is er immers afgesproken dat aantallen gelijk aan of lager dan 5 niet worden vrijgegeven, om de privacy van de betrokken leerlingen te beschermen.

Daarnaast zijn er nog 10 leerlingen die noch woonachtig zijn in het Vlaams Gewest, noch in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.

6. Overzicht van het aantal meldingen problematische afwezigheden van de leerlingen basisonderwijs naar woonplaats voor de verschillende centrumsteden en Brussel.

In de tabel zijn enkel de centrumsteden opgenomen waar het aantal meldingen hoger ligt dan 5. Binnen het beleidsdomein onderwijs en vorming is er immers afgesproken dat aantallen gelijk aan of lager dan 5 niet worden vrijgegeven, om de privacy van de betrokken leerlingen te beschermen.

7. Overzicht van het aantal meldingen problematische afwezigheid van de leerlingen secundair onderwijs naar woonplaats per provincie voor de schooljaren 2006-2007, 2007-2008 en 2008-2009.

Voor de volledigheid zijn ook de cijfers van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest weergegeven. In de tabel zijn enkel de gemeenten opgenomen waar het aantal meldingen in elk van de drie schooljaren hoger lag dan vijf. Binnen het Beleidsdomein Onderwijs en Vorming is er immers afgesproken dat aantallen gelijk aan of lager dan vijf niet worden vrijgegeven, om de privacy van de betrokken leerlingen te beschermen.

Daarnaast waren er in het schooljaar 2006-2007 nog 62 leerlingen die noch in het Vlaams Gewest, noch in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest woonden. In de schooljaren 2007-2008 en 2008-2009 ging het respectievelijk om 93 en 97 leerlingen.

8. Overzicht van het aantal meldingen problematische afwezigheid van de leerlingen secundair onderwijs naar woonplaats voor de verschillende centrumsteden en Brussel voor de schooljaren 2006-2007, 2007-2008 en 2008-2009.