Hervorming Secundair Onderwijs mag geen hervorming van de lange baan worden

Gisteren heeft Vlaams onderwijsminister Smet de eerste visienota over de hervorming van het secundair onderwijs voorgesteld.

"Een mooie startnota maar eigenlijk moesten we al veel verder staan. Het is goed dat de hervorming van het secundair onderwijs vertrekt van het perspectief van de leerlingen en hoe ze hun talenten het best kunnen ontwikkelen. Toch moeten we erover waken dat dit geen hervorming van de lange baan wordt. Teveel jongeren verlaten vandaag de schoolbanken zonder diploma. De minister moet daarvoor nú de nodige maatregelen nemen.”

Persbericht 'Hervorming secundair onderwijs mag geen hervorming van de lange baan worden'

Uitwerking nota blijft vaag | Dringende problemen moeten nu worden aangepakt, niet in 2020

De startnota van Vlaams onderwijsminister Smet volgt in grote lijnen de adviezen van de commissie-Monard over de vernieuwing van het secundair onderwijs. “Het is goed dat de minister daarover duidelijkheid schept. Zo neemt hij de aanbeveling over om te werken met een gemeenschappelijke eerste graad voor alle leerlingen. Jongeren kunnen zo in hun eerste en tweede jaar proeven wat hen meer en minder ligt. Pas daarna moeten ze een echte studiekeuze maken. Dat is een vooruitgang, al moet men wel vermijden dat het watervalsysteem naar de tweede graad wordt verschoven.”

Toch zijn Vanderpoorten en De Knop ook kritisch over de nota, onder meer over de vage uitwerking ervan. “De nota analyseert de situatie en geeft een eerste aanzet, maar de concrete uitwerking blijft te vaag. Na tien jaar discussie over de hervorming van het secundair onderwijs en bergen rapporten moest de minister al verder staan. Het blijft onduidelijk hoeveel geld deze hervorming zal kosten en waar dat vandaan zal komen. Of zijn hier al de nodige afspraken over gemaakt? Het is evenmin onduidelijk vanwaar de nieuwe leerkrachten zullen komen die deze hervormingen moeten waarmaken.”

Maar Vanderpoorten en De Knop maken zich vooral zorgen over de timing. Ze wijzen erop dat de onderwijsminister op korte termijn een aantal dringende noden bij voorrang moet aanpakken, bijvoorbeeld het te hoge aantal schoolverlaters zonder diploma.  “De hervorming kan ten vroegste opstarten in 2014 wat betekent dat de eerste leerlingen uit het nieuwe secundair onderwijs pas in 2020 zullen afstuderen. En dat is onverantwoord ver weg. Vandaag verlaten teveel jongeren de schoolbanken zonder een diploma. De minister moet daarvoor nú de nodige maatregelen nemen. We kunnen toch niet wachten tot 2020 om te hopen dat het dan beter gaat?”

Bespreking Visienota "Mensen doen schitteren"

De Onderwijsminister maakt een juiste analyse van het Nederlandstalig Onderwijs, met zijn sterkten en zwakten. Cruciaal is om de grote kloof tussen de beste en m presterende leerling weg te werken en om de ongekwalificeerde uitstroom, de jongeren zonder een diploma, bij prioriteit aan te pakken. Dat de minister aandacht heeft voor differentiatie is zeer positief, zo moet inderdaad vermeden worden dat we naar een soort nivellering gaan. Ook de sterke leerlingen moeten uitgedaagd blijven. De nota vertrekt uit talentontwikkeling bij kinderen en jongeren en dat is heel positief. De leerlingen staan centraal, vanuit hun noden.

De nota laat echter ook grote vraagtekens achter. Zo geeft dit een eerste aanzet, een goede analyse maar het is voor Open VLD, net als voor de onderwijspartners, onduidelijk hoe dat concreet zal vertaald worden naar financiering, taakomschrijvingen van de leerkrachten en de impact op de scholengemeenschappen.
Ook de samenhang met andere “belendende percelen”, zoals de minister het zelf noemt, blijft onduidelijk. We willen de minister zeker niet ontmoedigen, maar gezien het lange tijdspad dat hij zelf uitzet, lijkt het ons aangewezen om nu al een aantal bestaande uitdagingen (die cruciaal zijn voor de slaagkansen van een hervormd secundair onderwijs) bij voorrang aan te pakken en dus niet te wachten op de hervorming van het secundair onderwijs. Zelf wil hij dat doen voor de hervorming van de B-stroom in de eerste graad. Open VLD denkt echter ook aan “studiekeuze” en “studiekeuzebegeleiding”. Er kan, ook zonder een hervormd secundair onderwijs, al veel worden gedaan om de keuzes te ‘objectiveren’ en het keuzeproces meer bij de leerlingen te leggen. Daartoe moet echter het decreet rond leerlingenbegeleiding worden aangepakt.
We denken verder ook aan de “leerzorg”. Ook in dit domein zijn er duidelijke en dringende maatregelen nodig om jongeren met bijzondere noden beter te omkaderen.
Ook het decreet Leren en Werken is aan verfijning toe. De minister heeft dit luik niet mee opgenomen in zijn nota en laat hiermee de kans liggen om een aantal jongeren alsnog een beroepskwalificatie te bezorgen.

Positieve elementen:

De nota volgt in grote mate de aanbevelingen van de commissie Monard. Het is goed dat de minister daarin duidelijkheid schept. Daar haalt hij dus ook het idee om te werken met een brede, algemeen vormende eerste graad. Zo worden leerlingen uitgedaagd om kennis te maken met een aantal belangstellingsgebieden. Op die manier kunnen ze proeven wat hen meer en minder ligt.

De minister wil de studiekeuze ‘objectiveren’, en dus minder laten afhangen van de sociale en maatschappelijke achtergrond van de leerlingen en/of de sociale status van bepaalde richtingen.

Dat hij de leeftijd voor het maken van een ‘positieve’ en definitieve studiekeuze wil uitstellen is evenzeer positief. Dat is een goede stap om te verzekeren dat jongeren hun keuze “zelf” maken, op basis van hun belangstelling en talenten. De impact van het sociale milieu zou zo minder sterk kunnen worden.

De minister blijft me wel het antwoord schuldig hoe en via welke regelgeving hij erover zal waken dat “scholen” geen sturende rol zullen spelen in de keuzes, en bijvoorbeeld afhankelijk zijn van het studieaanbod dat ze zelf hebben.

Positief is ook de sterke nadruk op de ontwikkeling van competenties. Niet alleen de kennis is belangrijk maar ook de ontwikkeling van een attitude die maakt dat kinderen en jongeren goed kunnen functioneren in de maatschappij en arbeidsmarkt.

Bekommernissen:

-We moeten opletten dat de waterval niet verschoven wordt naar de tweede graad. We lezen dat daar reeds kan geopteerd worden voor de meer gespecialiseerde keuzes. De bedoeling is wel dat dit eerder uitzonderlijk zou zijn, maar tussen theorie en praktijk is vaak een wereld van verschil. Ook moeten er voldoende garanties ingebouwd worden zodat het in te voeren schakelblok meer wordt dan de huidige B-stroom.

-Vragen bij de timing. Het is een hervorming op de lange baan. De minister streeft naar een conceptnota die af moet zijn tegen december 2011. Dat is nog anderhalf jaar wachten. De implementatie,voorzien in 2014, is nog veel verder van ons verwijderd. De kans is dus groot dat de eerste stappen naar een hervormd secundair onderwijs pas in een volgende legislatuur genomen worden.

-Bij de start van het eerste schooljaar van de eerste graad wil de minister eerst voorzien in een screening naar taalvaardigheid Nederlands. Over de concrete invulling hiervan blijft de minister op de vlakte. Het is geen echte taaltest, wat is het dan wel? Moeten we dit zien in functie van de taalproef kleuteronderwijs? Hoe rijmen met het getuigschrift Basisonderwijs en de hieraan gekoppelde onderwijsdoelen?