Nood aan een uitbreiding van het aanbod digitale schoolboeken

Voor kinderen met lees-, schrijf- of spellingsproblemen worden schoolboeken digitaal omgezet zodat ze het handboek op een gepaste manier kunnen lezen en studeren. Hiertoe wordt specifieke voorleessoftware gebruikt, waarvoor subsidies bestaan, zoals Kurzweil en Sprint. Toch heeft niet elke leerling met specifieke onderwijsnoden nood aan deze dure software. Vaak volstaat een pdf-versie van het handboek maar het aanbod van dit type is veel te klein. Voor de ouders is het vaak een calvarietocht om het juiste digitale handboek te vinden. Irina ondervroeg de minister van Onderwijs én Gelijke Kansen, die beloofde hiervan werk te zullen maken op het eerstkomende overleg met de Groep Educatieve en Wetenschappelijke Uitgevers.

Schriftelijke vraag van mevrouw Irina De Knop, Vlaams Volksvertegenwoordiger, aan Pascal Smet, Vlaams minister van Onderwijs, Jeugd, Gelijke Kansen en Brussel over het aanbod van digitale schoolboeken.

Het project ADIB onderzoekt pistes om hand- en werkboeken van het onderwijs digitaal beschikbaar te maken voor leerlingen met beperking in de schriftelijke communicatie. De Vlaamse Overheid ondersteunt dit proefproject, dat gestart is tijdens het schooljaar 2007-2008. Via de Adibib kunnen u de Aangepaste Digitale Boeken, die op dat moment beschikbaar zijn, aangevraagd worden. Naast aanpassingen van de boeken zelf was er ook een overeenkomst tussen Die-’s-Lektikus en de Vlaamse Uitgevers Verenging voor het aanleveren van de digitale bestanden zonde risico op verspreiding van illegale kopieën.

De minister heeft in zowel de beleidsbrief Onderwijs als de beleidsbrief Gelijke Kansen 2010-2011 aangegeven verder te blijven investeren in het project Adibib. Er zal hiervoor een extra budget voorzien worden van 38.000 euro in 2010 en 34.000 euro in 2011. Het initiatief zal ook een plaats krijgen in het doelstellingenkader en het bijhorende actieplan rond handicap en toegankelijkheid van informatie, dat voorzien is tegen juli 2011.

Voorlopig worden de schoolboeken alleen digitaal omgezet in de meest gebruikte voorleessoftware Kurzweil en Sprint, waarna de leerling op een voor hem of haar aangepaste manier het handboek kan raadplegen. Deze programma’s worden hoofdzakelijk gebruikt voor kinderen, jongeren en volwassenen met lees-, schrijf- en spellingsproblemen, zoals dyslexie. Toch heeft niet elke leerling met specifieke onderwijsnoden, zoals kinderen met een motorische handicap, nood aan deze dure software met voorleesfuncties om schoolboeken te kunnen raadplegen en te studeren. Vaak werken ze met andere aangepaste software, zoals textease, of volstaat zelfs een pdf versie van het handboek opdat de leerling het leerplan kan volgen. Het aanbod van dit type digitale schoolboeken is echter veel te klein. Het is voor de ouders niet alleen een calvarietocht om de juiste digitale handboeken te zoeken, regelmatig komen ze ook van een kale zoektocht thuis. Uitgeverijen verwijzen telkens door naar Adibib, maar aangezien Adibib de schoolboeken omzet naar specifieke voorleessoftware bieden deze digitale boeken geen soelaas voor de behoefte van deze kinderen. Zonder deze boeken kunnen deze leerlingen niet in optimale omstandigheden de lessen volgen, waardoor het risico op leer- en studeerproblemen toeneemt. Uiteraard moeten we rekening houden met de verzuchtingen van de uitgeverijen op het vlak van auteursrechten en ongeoorloofde reproducties. Om de auteursrechten te vrijwaren kunnen verschillende technische oplossingen overwogen worden, zoals een tijdelijke geldigheidsduur met een onmiddellijke blokkering van het digitale bestand bij een overschrijding van de termijn.

Het project Adibib vormt een goed voorbeeld van kruisbestuiving tussen de beleidsdomeinen Onderwijs en Gelijke Kansen. Als bevoegd minister voor Onderwijs en Gelijke Kansen is het dan ook belangrijk in te zetten op de verdere ontwikkeling van de digitale bibliotheek.

Ik heb volgende vragen voor de minister:

1.    Erkent u de nood aan andere, dan de nu ter beschikking gestelde, digitale versies van schoolboeken?
    
    Zo ja, hoe groot schat u deze nood in?

    Op welke manier speelt u in op deze specifieke nood?

2.    Voor welke doeleinden zal het extra budget voor Adibib aangewend worden? Is er ruimte voor het ontwikkelen en aanbieden van andere digitale versies van schoolboeken binnen het project Adibib? Zo ja, welke softwaretoepassingen komen in aanmerking?

3.    Werd deze optie tijdens het overleg in het kader van de overeenkomst tussen Die-’s-Lektikus en de Vlaamse Uitgevers Verenging reeds besproken?
    
    Zo ja, wat waren hierbij de bevindingen? Ervaart u weerstand bij de uitgeverijen voor    het aanleveren van andere digitale versies van schoolboeken? Bent u, desgevallend,     bereid hierin te bemiddelen?
    
    Zo neen, plant u hierover een overleg met de sector?

4.    Bent u bereid om deze specifieke behoefte voor andere digitale versies van schoolboeken op te nemen in het actieplan rond handicap en toegankelijkheid van informatie, dat voorzien is tegen juli van dit jaar?
 

ANTWOORD
op vraag nr. 209 van 28 januari 2011
van IRINA DE KNOP

PASCAL SMET
VLAAMS MINISTER VAN ONDERWIJS, JEUGD, GELIJKE KANSEN EN BRUSSEL
 
1-2.    Momenteel gebeuren de omzettingen inderdaad enkel voor Sprint en Kurzweil. Dat is momenteel ook nog steeds de belangrijkste vraag. Meer en meer krijgen de mensen van vzw Die-'s-lekti-kus echter ook vragen om pdf-bestanden ter beschikking te stellen. Daarnaast zijn er ook vragen – al is dat in zeer beperkte mate – naar omzettingen voor andere software (bijv. Daisy en Dolphinen) en voor Braille, maar deze laatste worden doorgegeven aan de betrokken omzettingscentra.

Vzw Die-'s-lekti-kus is met steun van het departement onderwijs een instrument aan het ontwikkelen om de pdf’s te verrijken met tekstinformatie voor voorleessoftware: leesvolgorde en taalaanduidingen. Dit houdt enerzijds in dat de bestanden software-onafhankelijk worden en anderzijds dat het omzetten vereenvoudigd en versneld wordt. Deze tool zou operationeel moeten zijn tegen april 2011.

3.    Dit is inderdaad ter sprake gekomen op het overleg tussen de Groep Educatieve en Wetenschap¬pelijke Uitgevers (GEWU) en vzw Die-'s-lekti-kus. Er is een openheid ten opzichte van het voorstel, maar onderhandelingen om ook beveiligde pdf-bestanden ter beschikking te stellen in plaats van enkel SprintPDF en Kurzweil, moeten nog met de leden van de GEWU gevoerd worden. Het doel moet zijn om te komen tot maximaal beveiligde bestanden met een zo groot mogelijke gebruiksvriendelijkheid. Zelf zal ik dit ook ter sprake brengen op het eerstvolgende overleg tussen mijn kabinet en de GEWU.

4.    Het doelstellingenkader Personen met een handicap dat in ontwikkeling is, baseert zich voor de definitie van “handicap” op artikel 6, §2, 3° “handicap of gezondheidstoestand” van het decreet van 10 juli 2008 houdende een kader voor het gelijkekansen- en gelijkebehandelingsbeleid. De memorie van toelichting verduidelijkt handicap als “elk langdurig en belangrijk participatie¬probleem van een persoon dat te wijten is aan het samenspel tussen functiestoornissen van mentale, psychische, lichamelijke of zintuiglijke aard, beperkingen bij het uitvoeren van activiteiten en persoonlijke en externe factoren”. Het project ADIBib kan zeker een plaats krijgen binnen dit doelstellingenkader (of binnen dat van toegankelijkheid van informatie). Leerlingen met een ernstige beperking in de schriftelijke communicatie worden geconfronteerd met langdurige en belangrijke participatieproblemen,     indien de onderwijsomgeving niet wordt aangepast.