Druk op scholen in Rand onhoudbaar

Eén op drie basisscholen in de Rand met meer dan 45% niet-Nederlandstalige leerlingen heeft dit schooljaar kinderen moeten weigeren omwille van capaciteitsproblemen. Het aandeel anderstalige leerlingen neemt jaar na jaar toe. Het ondersteuningsbeleid, met aanvullende lesuren en begeleiding, volstaat niet om aan de nood te voldoen. Irina stelde al eerder het probleem aan de kaak en trekt vandaag in Knack en De Standaard aan de alarmbel.

Voor Irina De Knop, Burgemeester te Lennik en Vlaams Volksvertegenwoordiger voor Open Vld is de maat vol. Ze pleit voor een structurele aanpak, op maat van de scholen in heel Halle-Vilvoorde, met:

(1) extra plaatsen voor leerlingen in Brussel en de Rand

(2) het garanderen van plaats voor Nederlandstalige leerlingen in elke school in de Rand

(3) intensieve taalbegeleiding voor anderstaligen

Zie bijlage onderaan voor volledige tekst.

Knack: Geen rem meer op inschrijving Franstaligen

Scholen in de Vlaamse Rand verfransen onder druk van ingeweken Brusselaars. Tegen verstedelijking is geen kruid gewassen, maar extra ondersteuning voor die scholen zou welkom zijn.

Met name de basisscholen in de Vlaamse Rand rond Brussel (de zes faciliteitengemeenten en 13 andere gemeenten) tellen steeds meer Franstalige en anderstalige leerlingen. Van de 33.831 kinderen die in 2010 in die basisscholen school liepen, sprak gemiddeld een op de drie thuis geen Nederlands. Vlaams Parlementslid en burgemeester van Lennik Irina De Knop (Open VLD) wil dit onder de aandacht brengen, want 'de Vlaamse regering zit nog in de ontkenningsfase'.

Stadsvlucht is de hoofdoorzaak van de instroom van anderstaligen in de scholen in de Rand. Nogal wat Brusselaars gaan op de loop voor stijgende woningprijzen, stedelijke verloedering en overvolle scholen. 'In Brussel is een bevolkingsexplosie gaande. Daardoor zitten de scholen er eivol. En dus zoeken nogal wat Brusselaars een betere toekomst in de Rand.'  Het gaat zeker niet alleen om witte stadsvlucht, ook Brusselse allochtone en niet zelden kansarme gezinnen komen zich in de Rand vestigen.

Typisch Brusselse situaties, 'scholen met veel anderstaligen en grote kansarmoede, tref je steeds vaker ook in de Rand aan', aldus De Knop. Anderstaligen buiten de deur houden is zeker niet haar betrachting, maar ze vraagt wel dat de Vlaamse regering zich met de kwestie zou gaan bemoeien door zowel in Brussel als in de Rand extra in scholen te investeren. Voor Vlaams minister van Onderwijs Pascal Smet (SP.A) mag er op dit moment dan geen acuut plaatsgebrek zijn in de scholen in de Rand, De Knop heeft daar zo haar twijfels bij.

'Een op de drie basisscholen in de Rand met meer dan 45 procent niet-Nederlandstalige leerlingen moest dit schooljaar leerlingen weigeren', zegt De Knop. Of dat Nederlandstaligen of anderstaligen waren, is niet geweten. Toch is De Knop bang dat Nederlandstaligen in de Rand straks geen plek meer vinden in de school van hun keuze. Met name de scholen in de Noordrand, in gemeenten zoals Grimbergen en Vilvoorde, staan onder druk. 'Als burgemeester van Lennik hoor ik steeds vaker van mensen uit mijn streek: ik wilde mijn kind inschrijven in Dilbeek, dat is niet gelukt, en dus kom ik naar Lennik. In Vilvoorde en Grimbergen is dat fenomeen nog veel meer uitgesproken. Dat is sneu.  Je hebt een gemeentelijke school voor je inwoners, en daar komen dan allemaal Brusselaars.'

Linde Verschueren is directrice van de Gemeentelijke Basisschool De kastanjelaar in Vilvoorde.  De school is gelegen tussen een van de typische oude arbeiderswijken van Vilvoorde en een nieuwbouwwijk. 'Onze schoolbevolking is een afspiegeling van de buurt', zegt Linda Verschueren. En dus zitten kinderen van kroostrijke allochtone Brusselse gezinnen, die zich in de arbeidershuisjes zijn gaan vestigen, in de klas met kinderen van - vaak ook Franstalige - witte (en ook wel allochtone) jonge tweeverdieners, die in de nieuwbouwwijk zijn ingetrokken.

In De kastanjelaar is als gevolg van de vergroening van de buurt niet alleen het aantal leerlingen sterk gegroeid - van 180 naar 300 in acht jaar tijd - ook het percentage anderstaligen is gestaag omhoog gegaan. 'Ik zie het aantal anderstaligen in mijn school inderdaad alsmaar toenemen', vervolgt ze. 'Daardoor dreigt het evenwicht in de school zoek te raken, maar wat vermag je daartegen? Bovendien: een taal is natuurlijk ook maar een taal.'

99 procent van de kinderen uit De kastanjelaar woont in de buurt rondom de school - de school is dus gewoon een afspiegeling van de omgeving, die in toenemende mate verstedelijkt en verfranst. 'Het is in onze streek een gevoelig thema, maar heel Vilvoorde is aan het verfransen', zegt de schooldirectrice. 'Dan mag het niet verbazen dat zich dat ook in de scholen doet voelen.'

Verschueren en haar schoolteam hebben zich 'zwaar bijgeschoold' om adequaat met grote aantallen anderstalige leerlingen om te gaan. 'Al van in de kleuterklas moeten we tijdens het lesgeven veel sterker inzetten op taalvaardigheid. Want voor heel wat allochtone kinderen is het Nederlands pas hun derde taal,' zegt Linda Verschueren, 'na het Arabisch en het Frans.'

Makkelijk is anders, maar het onderwijspersoneel van De Kastanjelaar haalt alles uit de kast om het 'Nederlandstalige karakter' van de school in de verf te zetten. Contacten met de ouders verlopen altijd in het Nederlands - 'voor wie het Nederlands echt niet machtig is, voorzien wij in een tolk' - en op de speelplaats mag geen woord Frans worden gesproken.

'Wij kunnen ook zo in de krant, hoor' zegt Verschueren, verwijzend naar het in de media sterk aangedikte incident vorige week in een Nederlandstalig college in Jette, waar een Franstalige ouder zich boos had gemaakt omdat Frans spreken op de speelplaats de leerlingen voortaan op strafpunten komt te staan.

Met de schoolprestaties van de kinderen van De kastanjelaar is voorlopig niets mis - 'wij scoren goed' - maar de veranderende leerlingensamenstelling vraagt wel grote inspanningen van het onderwijzend personeel. Scholen in de Rand beginnen steeds meer te lijken op Nederlandstalige scholen in Brussel, 'maar dan min de omkadering die Brussel wel krijgt', aldus Verschueren. Hoog op haar verlanglijstje staan extra uren en personeel om de taalontwikkeling van haar leerlingen te bevorderen. 'Meer kunnen werken op taal, dat is broodnodig.'

Verschueren moet regelmatig kinderen weigeren in haar overvolle basisschool. Om een kritische massa Nederlandstaligen te bewaren en aldus 'het maatschappelijk draagvlak' van de school te behouden, zou ze ervoor gewonnen zijn om bij de inschrijvingen, net zoals aan broers en zussen en aan kinderen van het personeel, ook voorrang te geven aan kinderen die thuis Nederlands spreken. 'Anders vrees ik dat de situatie op termijn niet houdbaar is.'

Daar knelt het schoentje, vindt Vlaams Parlementslid Irina De Knop. De scholen in de Rand beschikken nauwelijks over instrumenten voor een gericht inschrijvingsbeleid. 'In Brussel gelden met het nieuwe inschrijvingsdecreet ruime voorrangsregels voor Nederlandstaligen. Daar kan dat ook grondwettelijk, omdat ook de Franse Gemeenschap er onderwijs aanbiedt. Maar in de Rand is de Vlaamse Gemeenschap volledig voor onderwijs bevoegd, en elk kind heeft natuurlijk recht op onderwijs.'

Het bijzonder ingewikkelde en volgens critici onuitvoerbare nieuwe inschrijvingsdecreet is volgens De Knop 'een gemiste kans' om toch iets te doen voor een gezonde mengeling Nederlandstaligen en anderstaligen in de klas. Zeker nu het criterium 'thuistaal niet-Nederlands' is weggevallen als zogenaamde GOK-indicator ('gelijke onderwijskansen') - een parameter, naast het opleidingsniveau van de moeder van het kind of het gezinsinkomen, waarvoor scholen onder de oude regeling extra ondersteuning konden krijgen.

'Vroeger kon je dit criterium gebruiken om de samenstelling van je schoolbevolking te managen. Het zorgde ook voor een evenwichtiger spreiding van anderstaligen over alle scholen in de Rand.' Minister Pascal Smet heeft naar eigen zeggen geen zin meer, legt De Knop uit, om 'Franstalige bourgeois' die op grond van hun taal in de extra betoelaagde GOK-groep terechtkwamen, in de toekomst extra te blijven ondersteunen.

'Maar nu staat er geen rem meer op hoeveel Franstaligen je moet inschrijven', aldus De Knop. 'Ook de Vlor (Vlaamse Onderwijsraad) heeft in zijn advies bij het nieuwe inschrijvingsdecreet op dat gevaar gewezen. Er moet beter worden onderzocht wat de negatieve gevolgen zijn van het schrappen van het criterium thuistaal niet-Nederlands voor de scholen in de Rand.' Scholen die, zo stelt ook de Vlor, het zo al moeilijk genoeg hebben om  hun Nederlandstalig karakter te  behouden.

Bron: Knack, 22-2-12, p.28 (hr)

De Standaard: Scholen Rand zitten vol met anderstaligen

Antwerpen, Limburg, Oost-Vlaanderen, Vlaams-Brabant/Brussel, West-Vlaanderen

De scholen in de Rand rond Brussel worden overspoeld door anderstalige leerlingen. Ze moeten kinderen weigeren. Nederlandstalige kinderen voorrang geven, kan niet.

In het basisonderwijs van de Vlaamse Rand rond Brussel (zes faciliteitengemeenten en nog dertien andere gemeenten) is meer dan één op de drie leerlingen van huis uit anderstalig. Er zijn uitschieters van 77 procent in een school in Sint-Genesius-Rode, van 77 procent in Vilvoorde en van 82 procent in Zellik (Asse).

De anderstaligen bestaan uit twee groepen. De kinderen die in het Brussels Gewest geen school vinden en naar de Rand uitwijken, en de kinderen van mensen die in de Rand wonen. Die zijn nu in de meerderheid. Het gaat vaak om Franstalige Belgen, maar steeds meer om allochtonen.

De scholen kampen daardoor met een capaciteitsprobleem, ze kunnen de vraag amper aan. Eén op de drie scholen die meer dan 45 procent anderstaligen onderdak geven, heeft al leerlingen moeten weigeren.

In tegenstelling tot de Brusselse scholen mogen de scholen in de Rand geen voorrang geven aan Nederlandstalige kinderen. In het Vlaams Parlement gaan daarom stemmen op om een voorrangsregeling in te voeren. Irina De Knop (Open VLD), Vlaams parlementslid en burgemeester van Lennik, pleit ervoor om scholen toe te staan bij de inschrijving het aandeel anderstaligen te beperken. 'Dat kan via een dubbele inschrijvingslijst, zoals dat met kansarme kinderen gebeurt', aldus De Knop. Zij vindt ook dat er extra plaatsen moeten bijkomen, zowel in Brussel als in de Rand, en dat er meer taalondersteunende maatregelen moeten komen.

In Brussel wordt een drempel gehanteerd van minstens 55 procent kinderen van Nederlandssprekende ouders. 'Iets vergelijkbaars doen in de Rand kan grondwettelijk niet', laat de minister van Onderwijs, Pascal Smet (SP.A), weten. In Brussel is er onderwijs van twee gemeenschappen en kan een ouder kiezen. In Vlaanderen is er maar onderwijs van één gemeenschap, en voorrang geven op basis van taal is dan in strijd met de grondwet.

De bezorgdheid bij de scholen dat ze met de nieuwe berekening van de lestijden (DS 20 februari) de extra uren voor taalondersteuning kwijtspelen, is ongegrond, benadrukt Smet. 'Andere thuistaal telt mee als criterium, vanaf het eerste kind. En nergens gaan de scholen er meer lestijden bijkrijgen dan in de Vlaamse Rand'.

Bron: De Standaard, 22-2-12, p.1, (ty)