Deze week staat tijdens de Week van het Hart de cardiovasculaire gezondheid van vrouwen centraal. Van 21 tot 27 september vraagt de Belgische Cardiologische Liga extra aandacht voor het vrouwenhart. En dat is nodig.
Hart- en vaatziekten worden nog vaak als een typisch mannenprobleem gezien. Toch vormen ze ook voor vrouwen een belangrijke gezondheidsuitdaging. Bovendien zijn er verschillen in risicofactoren, hormonale invloeden en de manier waarop bepaalde hartproblemen zich manifesteren. Daardoor kunnen klachten bij vrouwen soms minder snel worden herkend.
Het vrouwenhart is daarmee een heel concreet voorbeeld van een veel breder probleem in onze gezondheidszorg. We weten nog altijd te weinig over hoe aandoeningen, geneesmiddelen en behandelingen specifiek bij vrouwen werken.
Daarom heb ik samen met Anders. een voorstel ingediend voor een Nationaal Plan voor Vrouwengezondheid.
Vrouwen leven langer, maar niet noodzakelijk langer gezond
Het Women's Health Report van Sciensano bracht de gezondheid van vrouwen in België uitgebreid in kaart. Daaruit blijkt onder meer dat vrouwen gemiddeld langer leven dan mannen, maar dat die extra levensjaren niet noodzakelijk gezonde levensjaren zijn. Vanaf de leeftijdsgroep van 45 tot 54 jaar is er bovendien een significant verschil in de ervaren gezondheid tussen mannen en vrouwen, in het nadeel van vrouwen.
Een van de problemen die in het rapport worden aangehaald, is dat vrouwelijke lichamen historisch minder werden bestudeerd in gezondheidsonderzoek.
Lange tijd werd er te gemakkelijk van uitgegaan dat het vrouwelijke lichaam, los van voortplanting en lichaamsbouw, grotendeels hetzelfde functioneerde als het mannelijke. Intussen weten we dat er relevante verschillen bestaan, onder meer in de werking van het hart, de longcapaciteit, het immuunsysteem, pijnbeleving en de manier waarop geneesmiddelen worden verwerkt.
De aandacht voor het vrouwenhart tijdens de Week van het Hart maakt heel concreet waarom die verschillen ertoe doen.
Geneesmiddelen werken niet altijd hetzelfde
Ook bij geneesmiddelen speelt dit probleem.
Volgens de gegevens waarop onze resolutie zich baseert, hebben vrouwen anderhalf tot twee keer meer kans op bijwerkingen van voorgeschreven geneesmiddelen dan mannen. Een mogelijke verklaring is dat doseringen en behandelingsprotocollen historisch vaak gebaseerd zijn op kennis over het mannenlichaam. Ook kan het vrouwelijke lichaam bepaalde geneesmiddelen anders metaboliseren.
Daarom willen we dat wordt onderzocht welke bestaande geneesmiddelen hoofdzakelijk of uitsluitend op mannen werden getest en waarvan bekend is of vermoed wordt dat ze anders werken bij vrouwen.
Waar nodig moet vervolgens worden bekeken of bijvoorbeeld de dosering voor vrouwelijke patiënten moet worden aangepast.
Ook diagnoses kunnen verschillen
Het gaat bovendien niet alleen over geneesmiddelen.
Voor verschillende aandoeningen kunnen symptomen zich anders manifesteren bij vrouwen dan bij mannen. Wanneer onze kennis en diagnostische richtlijnen onvoldoende rekening houden met die verschillen, bestaat het risico dat een aandoening bij vrouwen later of verkeerd wordt herkend.
Het Women's Health Report wijst erop dat vrouwen bij dezelfde symptomen minder vaak diagnostische tests voorgeschreven krijgen en dat symptomen die zich anders presenteren vaker niet worden herkend. Ook pijnklachten bij vrouwen worden volgens het rapport nog te vaak gebagatelliseerd.
Daarom willen we dat het Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg (KCE) in kaart brengt bij welke aandoeningen de symptomen bij vrouwen anders zijn en waar diagnoses daardoor vandaag te laat of minder snel worden gesteld. Voor die aandoeningen moeten de richtlijnen voor preventie, diagnose en behandeling vervolgens worden aangepast aan de nieuwste wetenschappelijke inzichten.
Voldoende vrouwen in klinische studies
Een andere belangrijke stap begint al vóór een geneesmiddel of behandeling bij patiënten terechtkomt: bij het wetenschappelijk onderzoek zelf.
Vrouwen werden historisch onvoldoende opgenomen in klinische studies. Daardoor beschikken artsen niet voor elk geneesmiddel over evenveel kennis over de werking, effectiviteit en mogelijke bijwerkingen bij vrouwen.
Ons voorstel vraagt daarom richtlijnen die ervoor zorgen dat voldoende vrouwen deelnemen aan klinisch onderzoek en klinische geneesmiddelenproeven, en dat in de verschillende fasen van het onderzoek.
Zo zorgen we ervoor dat de medische kennis waarop artsen zich morgen baseren ook daadwerkelijk rekening houdt met het vrouwelijke lichaam.
Van endometriose tot menopauze en mentale gezondheid
Een Nationaal Plan voor Vrouwengezondheid mag zich uiteraard niet beperken tot geneesmiddelen of hart- en vaatziekten.
We vragen ook verdere aandacht voor aandoeningen en levensfasen die specifiek of disproportioneel veel vrouwen treffen. Zo willen we het beleid rond endometriose en de (peri-)menopauze verder uitbouwen.
Samen met de gemeenschappen moet er daarnaast meer aandacht komen voor sekse- en genderverschillen in de geestelijke gezondheidszorg, voor sensibilisering over symptomen die zich bij vrouwen anders kunnen manifesteren en voor een genderreflex in preventiebeleid.
Om ervoor te zorgen dat het niet bij losse initiatieven blijft, stellen we voor om binnen de FOD Volksgezondheid een ambassadeur voor vrouwengezondheid aan te duiden die de uitvoering en voortgang van het Nationaal Plan opvolgt.
Betere zorg begint bij de juiste kennis
De aandacht voor het vrouwenhart deze week is belangrijk. Maar na de Week van het Hart mag die aandacht niet opnieuw verdwijnen.
Voor mij is de essentie eenvoudig: goede gezondheidszorg houdt rekening met de patiënt die voor de arts zit. Als aandoeningen zich bij vrouwen anders kunnen manifesteren, moeten artsen daar de kennis en richtlijnen voor hebben. Als geneesmiddelen anders werken, moeten we dat onderzoeken. En als onze wetenschappelijke kennis hiaten bevat omdat vrouwen jarenlang onvoldoende in onderzoek werden meegenomen, moeten we die achterstand wegwerken.
Een vrouwenhart is niet zomaar een kleiner mannenhart. Hetzelfde principe geldt voor veel meer aspecten van onze gezondheidszorg.
Een gezondheidszorg die rekening houdt met verschillen tussen mannen en vrouwen is geen luxe. Het is gewoon betere zorg.
