We gaan in ons land richting 600.000 mensen die langdurig uitvallen wegens ziekte. Daarmee bengelen we onderaan in Europa. De maatschappelijke kost loopt op tot zo’n 11 miljard euro per jaar.
Er zit niets in ons kraanwater dat verklaart waarom we zoveel langdurig zieken hebben. De verklaring ligt in een beleid dat de verkeerde incentives geeft. Minister Vandenbroucke creëert bij elke golf van maatregelen meer kosten en complexiteit, zonder de echte taboes aan te pakken.
Met Anders. zien we vier grote pijnpunten, en vier concrete oplossingen.
Wie wil werken, mag er financieel niet op achteruitgaan
De studie van de UGent toont dat glashelder aan: zo’n 20% van de langdurig zieken zoekt geen werk, omdat het financieel niet loont.
Vandaag zien we zelfs dat mensen die (gedeeltelijk) willen werken, er financieel op achteruitgaan. Ze verliezen bepaalde voordelen of houden netto te weinig over. Dat is het omgekeerde van wat we moeten stimuleren.
De basisregel moet simpel zijn: werken moet altijd meer lonen dan niet werken.
Daarom pleiten wij ervoor om het verschil tussen werken en een uitkering te vergroten. Bijvoorbeeld door gerichte belastingverlagingen voor mensen die een re-integratietraject volgen, zodat werken ook effectief loont.
Geef de arbeidsarts de sleutelrol
Vandaag ligt de regie van langdurige arbeidsongeschiktheid te veel bij de adviserend arts van het ziekenfonds. Dat leidt te vaak tot een passieve opvolging, terwijl net een actieve en gerichte aanpak nodig is.
Wij willen daarom de arbeidsarts een centrale rol geven in de begeleiding en beoordeling van arbeidsongeschiktheid. Zodra iemand langer dan één maand afwezig is, moet er een verplichte evaluatie gebeuren van wat nog wél mogelijk is. Wie arbeidspotentieel heeft, start een re-integratietraject, met de arbeidsarts als regisseur.
Die arbeidsarts is het best geplaatst om te beoordelen hoe en onder welke voorwaarden een veilige werkhervatting mogelijk is. Dat vraagt ook een betere samenwerking tussen de verschillende artsen, met toegang tot relevante medische informatie, uiteraard met respect voor de privacy.
Na één jaar arbeidsongeschiktheid moet de beslissing over een eventuele verlenging bovendien niet automatisch bij het ziekenfonds liggen, maar bij een onafhankelijk orgaan binnen het RIZIV. Zo zorgen we voor meer objectiviteit en vermijden we dat mensen te snel definitief uit het arbeidsproces verdwijnen.
Re-integratie moet ernstig genomen worden
Vandaag zijn re-integratietrajecten te vrijblijvend.
Het volstaat om op gesprek te verschijnen of formeel ingeschreven te zijn. Er is geen echte verplichting om actief mee te werken aan een traject richting werk.
Dat ondergraaft het hele systeem.
Nochtans kan voor twee derde van de langdurig zieken werk deel uitmaken van het herstel.
Daarom pleiten wij voor een duidelijke medewerkingsplicht: wie arbeidspotentieel heeft, moet ook effectief meewerken aan zijn re-integratie.
Stop met werkgevers te straffen
Het huidige beleid stigmatiseert werkgevers.
Vandaag moeten werkgevers al in de tweede en derde maand ziekte een deel van de uitkering betalen via een responsabiliseringsbijdrage. In de toekomst wordt dat uitgebreid naar de vierde en vijfde maand.
Dat betekent dat werkgevers betalen, zelfs wanneer zij alles doen om werknemers opnieuw aan het werk te krijgen, en zelfs wanneer de oorzaak van de ziekte niets met het werk te maken heeft.
Dat is contraproductief.
Werkgevers die investeren in preventie en re-integratie moeten beloond worden, niet bestraft.
Vier duidelijke keuzes
Met Anders. kiezen we voor een beleid dat werkt:
- Laat werken altijd lonen
- Geef de arbeidsarts de regie
- Maak re-integratie minder vrijblijvend
- Beloon werkgevers die hun verantwoordelijkheid nemen
Re-integratie is een gedeelde verantwoordelijkheid. Maar dan moet het systeem mensen vooruithelpen, niet tegenhouden.
