Dinsdag vond in de commissie Gezondheid een uitgebreide hoorzitting plaats over de prijs van geneesmiddelen en de toekomst van innovatieve behandelingen in België. Aanleiding was de maatschappelijke discussie rond het kankermedicijn Keytruda, maar voor mij gaat dit debat over een veel bredere vraag: hoe houden we innovatieve geneesmiddelen toegankelijk én betaalbaar, zonder tegelijk de farmaceutische innovatie uit België weg te duwen?
Tijdens de hoorzitting kwamen vertegenwoordigers van het RIZIV, artsen, onderzoekers en Pharma.be aan het woord. Daarbij werd duidelijk hoe complex het debat vandaag geworden is.
Het debat over Keytruda
Keytruda is een innovatieve immuuntherapie die gebruikt wordt bij verschillende vormen van kanker. Het geneesmiddel helpt het immuunsysteem om kankercellen beter aan te vallen en heeft voor veel patiënten de overlevingskansen aanzienlijk verbeterd.
De voorbije weken ontstond commotie over de kostprijs van die behandeling. In de media circuleren bedragen van tienduizenden euro’s per patiënt, waardoor het beeld ontstaat dat de ziekteverzekering enorme sommen betaalt aan farmabedrijven.
Maar tijdens de hoorzitting werd opnieuw bevestigd dat die bedragen brutoprijzen zijn. In werkelijkheid onderhandelt het RIZIV vertrouwelijke kortingen met farmaceutische bedrijven. Voor innovatieve geneesmiddelen kunnen die kortingen oplopen tot meer dan 60 procent.
Dat betekent niet dat er geen debat nodig is over betaalbaarheid. Uiteraard moeten publieke middelen verstandig worden ingezet. Maar het debat moet wel eerlijk en correct gevoerd worden.
Wanneer enkel brutobedragen worden gebruikt, ontstaat het verkeerde beeld dat er zomaar zonder controle gigantische bedragen worden uitgegeven. Terwijl daar in werkelijkheid complexe onderhandelingen, evaluaties en terugbetalingsvoorwaarden achter zitten.
Innovatieve behandelingen veranderen levens
Wat in het publieke debat soms vergeten wordt, is wat innovatieve behandelingen voor patiënten betekenen.
Voor veel mensen zijn geneesmiddelen zoals Keytruda geen luxeproduct, maar een behandeling die letterlijk levens verlengt. Sommige patiënten kunnen dankzij immuuntherapie:
- langer leven,
- opnieuw perspectief krijgen,
- hun dagelijkse leven gedeeltelijk hervatten,
- langer actief blijven werken,
- en een betere levenskwaliteit behouden.
Ook artsen bevestigden tijdens de hoorzitting dat innovatieve kankertherapieën de voorbije jaren een enorme medische vooruitgang hebben betekend.
We spreken vandaag vaak over de kostprijs van geneesmiddelen, maar veel minder over wat ze maatschappelijk opleveren.
België heeft een sterke farmaceutische sector
België behoort vandaag nog altijd tot de wereldtop op vlak van farmaceutisch onderzoek en productie. De farmaceutische sector is één van de belangrijkste economische sectoren van ons land en stelt rechtstreeks en onrechtstreeks meer dan 100.000 mensen te werk.
Heel wat internationale bedrijven investeren in België omdat we sterke universiteiten, onderzoekscentra, ziekenhuizen en expertise hebben.
Daarnaast worden in België veel klinische studies uitgevoerd, waardoor patiënten soms sneller toegang krijgen tot nieuwe behandelingen.
Maar die sterke positie staat onder druk.
Tijdens de hoorzitting werd gewaarschuwd dat België steeds minder aantrekkelijk dreigt te worden voor farmaceutische innovatie door:
- zware prijsdruk,
- bijkomende heffingen,
- complexe procedures,
- en lange wachttijden voor terugbetaling.
Dat heeft niet alleen gevolgen voor bedrijven, maar uiteindelijk ook voor patiënten.
Wanneer internationale bedrijven beslissen om minder in België te investeren, riskeren we jobs, onderzoek en toegang tot innovatieve geneesmiddelen te verliezen.
België dreigt achterop te raken
Vandaag wordt slechts ongeveer de helft van de innovatieve geneesmiddelen die op Europees niveau worden goedgekeurd ook effectief terugbetaald in België. Bovendien duurt het vaak erg lang voor patiënten toegang krijgen tot nieuwe behandelingen.
Dat baart mij zorgen.
Want als innovatieve bedrijven België minder aantrekkelijk vinden, bestaat het risico dat nieuwe geneesmiddelen later — of zelfs helemaal niet — beschikbaar worden voor Belgische patiënten.
Dat zou een enorme achteruitgang betekenen voor onze gezondheidszorg.
Geen tegenstelling tussen betaalbaarheid en innovatie
Voor mij mag dit debat nooit vervallen in een karikatuur waarbij men moet kiezen tussen betaalbaarheid of innovatie.
We moeten allebei doen.
Uiteraard moeten we kritisch kijken naar prijzen, efficiëntie en correcte patiëntenselectie. Maar tegelijk moeten we beseffen dat innovatie investeren is in de gezondheidszorg van morgen.
Een beleid dat bijna uitsluitend focust op prijsdruk en bijkomende lasten riskeert innovatie uit België weg te duwen.
En dan lossen we het probleem van dure geneesmiddelen op de slechtst mogelijke manier op: doordat patiënten er simpelweg geen toegang meer toe krijgen.
Nood aan een langetermijnvisie
Daarom pleit ik voor een strategische langetermijnvisie voor de farmaceutische sector in België.
We moeten ervoor zorgen dat patiënten sneller toegang krijgen tot innovatieve behandelingen, dat klinische studies in België blijven plaatsvinden en dat onderzoek en ontwikkeling ondersteund worden.
België heeft vandaag nog altijd enorme troeven in gezondheidszorg en farmaceutische innovatie. Maar die positie behouden vraagt duidelijke keuzes en een evenwichtig beleid.
Want uiteindelijk gaat dit debat niet alleen over cijfers of budgetten.
Het gaat over patiënten. Over levenskwaliteit. Maar ook over jobs, innovatie en de toekomst van onze gezondheidszorg.
