Deze week vond in de commissie Gezondheid het tweede deel van de hoorzittingen plaats over de prijs van geneesmiddelen en de toekomst van innovatieve behandelingen in België. Daarbij kwamen onder meer patiëntenverenigingen, de Diabetes Liga, de Belgische Long- en Tuberculosevereniging, het Vlaams Patiëntenplatform, Test-Aankoop en mutualiteiten aan het woord.
Voor mij werd tijdens deze hoorzitting opnieuw bijzonder duidelijk dat dit debat veel breder gaat dan enkel de prijs van één geneesmiddel. Uiteindelijk gaat het over een fundamentele vraag: hoe zorgen we ervoor dat patiënten toegang blijven houden tot innovatieve behandelingen, terwijl we tegelijk de betaalbaarheid van onze gezondheidszorg bewaken?
Het debat mag niet ontsporen in populisme
De voorbije weken werd het debat sterk gedomineerd door discussies over brutoprijzen van bepaalde geneesmiddelen, zoals Keytruda. Maar die bedragen geven een vertekend beeld.
De prijzen die in de media circuleren zijn catalogusprijzen. In werkelijkheid onderhandelt het RIZIV stevige vertrouwelijke kortingen met farmabedrijven. Voor sommige innovatieve geneesmiddelen lopen die kortingen op tot meer dan 60 procent.
Tijdens de hoorzitting werd opnieuw bevestigd dat innovatieve geneesmiddelen zoals Keytruda voor heel wat patiënten een echte therapeutische doorbraak betekenen. Immuuntherapie zorgt ervoor dat sommige patiënten langer leven, opnieuw perspectief krijgen en in bepaalde gevallen zelfs kunnen blijven werken.
Dat bredere maatschappelijke effect wordt vandaag veel te weinig meegenomen in het debat.
Toegang tot innovatie staat onder druk
Wat mij vooral zorgen baart, is dat België stilaan minder aantrekkelijk wordt voor farmaceutische innovatie.
Vandaag betaalt België slechts ongeveer de helft terug van de innovatieve geneesmiddelen die op Europees niveau worden goedgekeurd. Tegelijk zien we dat procedures langer duren, de prijsdruk stijgt en internationale hoofdkantoren zich steeds vaker afvragen of het nog interessant is om nieuwe innovatieve behandelingen eerst in België aan te bieden.
Dat is bijzonder gevaarlijk.
Want als innovatieve geneesmiddelen niet meer of veel later naar België komen, dan zijn het uiteindelijk de patiënten die daarvan het slachtoffer worden.
Voor mensen met ernstige aandoeningen is tijd geen detail.
Farma is ook economisch cruciaal voor België
De farmaceutische sector is bovendien één van de belangrijkste economische sectoren van ons land.
België telt ongeveer 100.000 directe en indirecte jobs in farmaceutisch onderzoek, productie, klinische studies en logistiek. Maar verschillende indicatoren staan vandaag op rood: investeringen dalen, het aantal onderzoekers neemt af, de export vertraagt en ook het aantal octrooien gaat achteruit.
Dat zijn geen kleine signalen.
Als België zijn positie als innovatief farmaland verliest, verliezen we niet alleen jobs en investeringen, maar ook kennis, klinische studies en op termijn zelfs kwaliteit van zorg.
Patiënten moeten centraal blijven staan
Tijdens de hoorzitting werd ook duidelijk hoe belangrijk innovatieve behandelingen zijn voor patiëntenverenigingen.
Voor veel patiënten betekenen nieuwe therapieën meer levenskwaliteit, minder ziekenhuisopnames en soms ook de mogelijkheid om opnieuw deel te nemen aan het arbeidsleven.
Daarom moeten we vermijden dat België evolueert naar een gezondheidszorg met twee snelheden, waarbij enkel wie voldoende middelen heeft toegang krijgt tot innovatieve behandelingen in het buitenland.
Voor mij blijft de kern van dit debat eenvoudig: betaalbaarheid en innovatie mogen geen tegenstellingen worden.
We moeten doelmatig omgaan met publieke middelen, maar tegelijk ook durven investeren in innovatie en in de toegang van patiënten tot de beste zorg.
Nood aan een strategische visie
Daarom pleit ik voor een bredere strategische aanpak voor de farmaceutische sector in België.
We hebben nood aan een beleid dat niet enkel kijkt naar besparingen of prijsdruk, maar ook naar innovatie, klinische studies, onderzoek, jobs en de toegang van patiënten tot nieuwe behandelingen.
België heeft jarenlang een sterke internationale positie opgebouwd in farmaceutisch onderzoek en ontwikkeling. Dat mogen we niet zomaar uit handen geven.
