Tijdens de commissie heb ik premier Bart De Wever bevraagd over de verontrustende terugval van de Belgische biofarmaceutische sector én over de heropstart van het R&D-bioplatform.
Het R&D-bioplatform brengt de federale overheid, universiteiten, onderzoeksinstellingen en de biofarmaceutische industrie samen om de concurrentiepositie van België te versterken. Het platform moet knelpunten wegwerken, samenwerking stimuleren en ervoor zorgen dat ons land aantrekkelijk blijft voor onderzoek, innovatie en investeringen.
Dat debat is belangrijker dan ooit.
De Belgische biofarmaceutische sector is één van de absolute sterktes van onze economie. Ze stelt ongeveer 140.000 mensen rechtstreeks en onrechtstreeks te werk, exporteert jaarlijks voor 73,1 miljard euro aan geneesmiddelen en investeerde in 2024 maar liefst 5,7 miljard euro in onderzoek en ontwikkeling. Daarmee behoort België wereldwijd tot de koplopers op het vlak van farmaceutische innovatie.
Maar precies die sterke positie staat vandaag onder druk.
De cijfers spreken voor zich
Steeds meer indicatoren kleuren rood.
De werkgelegenheid in de sector daalde met 0,5%. Het aantal onderzoekers nam af met 2,5%. De export verzwakte met 6,8%, ondanks de sterke exportpositie van 73,1 miljard euro. De investeringen daalden opnieuw met 4%, na een eerdere daling van 12,5%. Ook de industriële productie daalde met 5,7% en doet dat intussen al vier jaar op rij.
Daarnaast is het aantal octrooiaanvragen met 15,3% teruggevallen.
Octrooien beschermen nieuwe uitvindingen en geven bedrijven gedurende een bepaalde periode het exclusieve recht om hun innovatie op de markt te brengen. Ze vormen de motor achter investeringen in onderzoek en ontwikkeling. Minder octrooien betekenen minder innovatie, minder onderzoek en uiteindelijk minder nieuwe geneesmiddelen.
Dat zijn geen tijdelijke schommelingen. Het zijn alarmsignalen.
Premier De Wever erkende tijdens de commissie dat deze neerwaartse trend structureel dreigt te worden.
Klinische studies zijn cruciaal
Ook de terugval van klinische studies baart zorgen.
Klinische studies zijn belangrijk voor onderzoek en innovatie, maar ook rechtstreeks voor patiënten. Ze geven patiënten vaak sneller toegang tot nieuwe en veelbelovende behandelingen.
Terwijl het aantal klinische studies wereldwijd sterk groeit, slaagt België er steeds minder in om die groei naar ons land te halen. Dat is bijzonder problematisch.
Wanneer onderzoek zich elders vestigt, dreigen ook investeringen, expertise en hooggekwalificeerde jobs te volgen.
Innovatie moet ook de patiënt bereiken
Dit debat gaat niet alleen over economie en werkgelegenheid.
Het gaat ook over patiënten.
Vandaag wordt slechts ongeveer de helft van de innovatieve geneesmiddelen die door het Europees Geneesmiddelenagentschap (EMA) worden goedgekeurd, uiteindelijk terugbetaald in België.
Bovendien moeten patiënten gemiddeld 476 dagen wachten op toegang tot innovatieve geneesmiddelen. Wanneer ook contractonderhandelingen worden meegerekend, loopt die wachttijd zelfs op tot 552 dagen.
Voor patiënten met ernstige aandoeningen is tijd geen detail. Elke vertraging betekent dat gezondheidswinst wordt uitgesteld.
Het R&D-bioplatform opnieuw activeren
Daarom heb ik de premier gevraagd welke concrete stappen de regering zal zetten om de sector opnieuw zuurstof te geven en het R&D-bioplatform opnieuw een centrale rol te laten spelen.
Premier De Wever bevestigde dat het platform opnieuw wordt opgestart.
Dat is positief.
Maar de sector vraagt vandaag vooral snelheid. Grote investeringsbeslissingen worden nu genomen. Wanneer onderzoek en productie eenmaal naar andere landen verhuizen, is het bijzonder moeilijk om die opnieuw terug te halen.
Tijd voor actie
België heeft alle troeven om een internationale koploper te blijven.
We beschikken over sterke universiteiten, uitstekende onderzoekers, innovatieve bedrijven, kwaliteitsvolle ziekenhuizen en een uniek ecosysteem voor klinische studies.
Maar een sterke positie uit het verleden biedt geen garantie voor de toekomst.
Als we onze koppositie willen behouden, moeten we nu handelen.
Dat betekent: België aantrekkelijker maken voor onderzoek en investeringen, klinische studies versterken, procedures versnellen en ervoor zorgen dat innovatieve geneesmiddelen sneller bij de patiënt geraken.
De tijd van goede intenties is voorbij. Nu is actie nodig.
