Minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke wil vanaf 2027 14 miljoen euro vrijmaken om orthodontie bij kinderen onder de maximumfactuur te brengen. Ouders zouden daardoor voor een beugel nog maximaal 792 euro per jaar betalen.
Op het eerste gezicht klinkt dat aantrekkelijk. Welke ouder is niet opgelucht als de factuur voor een beugel lager wordt? Maar net daarom moeten we eerlijk zijn over wat deze maatregel wel en niet oplost.
De minister verkoopt dit als een eenvoudig cadeau aan gezinnen. In werkelijkheid is het veel minder duidelijk of ouders daar in de praktijk altijd op zullen kunnen rekenen.
Want de bescherming via de maximumfactuur werkt alleen wanneer ouders terechtkunnen bij een orthodontist die zich aan de afgesproken tarieven houdt. Vandaag is slechts ongeveer 43 procent van de orthodontisten geconventioneerd. Dat is amper 4 op de 10, vaak bovendien maar gedeeltelijk. Gezinnen zullen dus eerst moeten nagaan of hun orthodontist effectief binnen het systeem werkt.
Wie geen orthodontist vindt die zich aan de afgesproken tarieven houdt, kan nog altijd met een hoge factuur blijven zitten. Dan creëer je verwachtingen die op het terrein niet altijd worden waargemaakt.
Ook budgettair vertelt de minister maar de helft van het verhaal. Ouders zouden maximaal 792 euro per jaar betalen, maar de ziekteverzekering zal daar naar schatting ongeveer 1.500 euro per behandeling bovenop moeten leggen. Daarvoor wordt 14 miljoen euro vrijgemaakt binnen een gezondheidszorgbudget dat vandaag al onder zware druk staat.
Dat is geen detail. Onze gezondheidszorg staat voor grote uitdagingen. We moeten keuzes maken die de zorg betaalbaar houden voor patiënten, maar ook houdbaar voor de toekomst. Populaire aankondigingen volstaan niet als de structurele problemen blijven liggen.
En precies daar wringt het.
De orthodontisten onderhandelden al maanden met het kabinet over een hervorming van de orthodontie. Toch komt de minister nu opnieuw met een beslissing die van bovenaf wordt aangekondigd, zonder dat de fundamentele problemen in de sector zijn opgelost.
Dat is intussen een herkenbare methode geworden. Moeizaam overleg, weinig vertrouwen en uiteindelijk een maatregel die politiek goed klinkt, maar het draagvlak bij zorgverleners verder ondermijnt.
De minister noemt de stijging van het aantal geconventioneerde orthodontisten een succes. Maar dat beeld is te rooskleurig. Het gaat vaak over gedeeltelijke conventionering. Bovendien zien we in de tandzorg grote regionale verschillen. Bij de Vlaamse tandartsen lag de conventiegraad volgens de beschikbare cijfers maar rond 51,7 procent. Dan moet je bijzonder voorzichtig zijn met maatregelen die volledig rekenen op voldoende beschikbaarheid binnen het conventiemodel.
Orthodontisten waarschuwen bovendien dat de afgesproken plafonds de werkelijke kosten van behandeling, materiaal en praktijkvoering niet altijd dekken. Als zorgverleners zich daardoor verder afkeren van het systeem, dreigt het omgekeerde effect: minder aanbod, langere wachttijden en minder keuze voor ouders.
En dan zijn gezinnen opnieuw de dupe.
Betaalbaarheid voor patiënten en respect voor zorgverleners mogen geen tegenstelling zijn. Wie de factuur voor ouders wil verlagen, moet tegelijk zorgen dat voldoende orthodontisten bereid blijven om binnen het systeem te werken. Dat vraagt ernstig overleg, een realistische financiering en een structurele hervorming van de nomenclatuur en tandzorg.
Anders dreigt deze maatregel vooral goed te klinken in een persbericht, terwijl gezinnen op het terrein botsen op onzekerheid, beperkte keuze en lange wachttijden.
Gezinnen verdienen geen halve waarheid. Ze verdienen betaalbare zorg die ook echt beschikbaar is.
