De voorbije week gaat het over abortus, in de loop van maart over euthanasie, nog daarvoor over donorschap. Als er één iets duidelijk is, dan is het de conservatieve agenda van Arizona. Geruisloos laten we het conservatisme in onze besluitvorming glijden en dit is gevaarlijk. Het risico is dat we de ethische verworvenheden uit de jaren 2000 opnieuw achteruit draaien. Meer zelfs, het is al aan het gebeuren. Kijk maar naar de nieuwe wetgeving rond donorschap. Anonieme donatie wordt verboden.
Ik stel bovendien vast dat het erg moeilijk zoniet quasi onmogelijk is om progressieve ethische debatten te voeren in het parlement. Met dank aan Arizona die de ethische dossiers wil marchanderen in de regering, eerder dan er een kamerbreed debat over te voeren. Toegegeven, ook Anders heeft zich in de vorige regering laten vangen door deze logica, en het heeft gezorgd door de totale blokkering van de dossiers door CD&V. Ik hoop dat Vooruit dit niet nog eens laat gebeuren…
Want ondertussen waait de conservatieve wind hevig, en hij krijgt ook in het progressieve België voet aan de grond. Met dank aan de CD&V, en ook van NVA trouwens. Die laatste partij hult zich in stil zwijgen, maar als ik de premier in de kamer hoorde zeggen dat deze kwesties gaan over ‘leven en dood’ en een ‘sereen debat’ verdienen, dan weet ik genoeg. Dat betekent dat ook hij niet zomaar bereid is de evidentie uit de wetenschap te volgen.
Het was mij al duidelijk toen Sammy Mahdi een interview gaf in HUMO in februari, hij pleitte toen om de leeftijdsgrens voor euthanasie bij psychisch lijden op te trekken naar 25 of 30 jaar. CD&V wil een ethische verworvenheid terugdraaien zonder dat experten daar op aansturen, zonder wetenschappelijke argumenten, zonder enig signaal dat de wetgeving voor misbruik zorgt.
Ondertussen vallen ook bij abortus de maskers helemaal af. Nawal Fahry vindt dat 14 weken al lang genoeg is en dringt haar morele zienswijze op, tegen wil en dank. Ze gaat volledig voorbij aan zelfbeschikkingsrecht, vertrouwen in en rechten van vrouwen.
Waarom moeten Madhi’s , Fahry’s en Verlindens beslissen dat zwangere vrouwen die net over de grens van veertien weken gaan, dan maar de gevolgen moeten dragen? Ik denk aan vrouwen die door de schok in ontkenning leven. Aan de vrouwen die niet zo makkelijk de gepaste hulp vinden.
Ik pleit niet voor vrijheid blijheid. Ik pleit niet voor het banaliseren van abortus. Ik vraag een debat op basis van rede en wetenschap, een debat op basis van zelfbeschikking en verantwoordelijkheid. Ik diende in de Kamer ook een wetsvoorstel in om euthanasie mogelijk te maken voor mensen die wilsonbekwaam worden: euthanasie voor mensen met dementie via een wilsverklaring. Er waren hoorzittingen. Twaalf experten gaven een gedegen advies, net zoals het Raadgevend comité voor de bio-ethiek. Ondertussen weten we via petities van de familie van Lode De Coninck dat meer dan 40000 mensen dit voorstel steunen.
En toch wordt ook dit voorstel tegengehouden op conservatieve gronden, tegen de experten in, omdat mensen te snel voor euthanasie zouden kunnen kiezen. Hetzelfde argument dat vijventwintig jaar geleden gold tegen de euthanasiewet. Nochtans blijkt overduidelijk dat de huidige wetgeving heel robuust is. Er zijn geen misbruiken, er is geen ‘slippery slope’ . Slechts vijfhonderd mensen op jaarbasis gebruiken de optie tot euthanasie.
Ook de recente uitbreidingen naar minderjarigen toont geen verschuiving. Zes minderjarigen kozen voor euthanasie sinds de uitbreiding in 2014. Minder dan één per jaar!
Het verzet is dus vooral ideologisch en symbolisch: een conservatief wereldbeeld waar zelfbeschikking ondergeschikt wordt en waar het wantrouwen ten aanzien van zorgverstrekkers, artsen, patiënten en naasten de bovenhand haalt.
Zelfbeschikking staat onder druk.
Wat zal het volgende zijn. Het wordt afgedaan als liberaal ‘individualisme’, of erger nog de ethische wetgeving wordt afgedaan als ‘consumentisme’. Ze halen er hun politieke conservatieve filosofen bij. Ze verwijzen naar het ‘gemeenschapsdenken’ als moreel superieur aan al die progressieve denkers. Vrijheid en zelfbeschikking worden in de hoek geduwd.
Durf denken!
Samen met meer liberale denkers zoals Alisja Gescinska, Levinas of Jeanne Hersch pleit ik voor (positieve) vrijheid. Durf denken! Ieder mens is in staat tot morele zelfbepaling. Vrij en verantwoordelijk leven is een opgave.
Dat is moeilijker dan je te scharen achter politieke leiders die menen de waarheid in pacht te hebben. Als je gelooft in de emancipatie van mensen, in de kracht van het onderwijs, als je gelooft in de meerwaarde van wetenschappers en onze fantastische universiteiten en onderzoeksinstellingen, dan mag je ook vertrouwen hebben dat zowel wens(ouders), vrouwen en mannen, patiënten, dokters en verpleegkundigen zorgvuldig tot beslissingen kunnen komen en dat we geen overheid en wetgeving nodig hebben om ons voor te houden wat goed is en wat fout is.
Voorwaar een mooi liberaal programma. Ook in de jaren 90 waren we de voorvechters voor vrijheden: voor de rechten van holebi’s, voor abortus, voor euthanasie, voor wensouders, voor het homohuwelijk. We moeten dit vandaag nog meer zijn dan toen. Onze samenleving heeft mensen nodig die durven denken voor zichzelf en zich niet laten leiden door wat sommige politici hen voorhoudt.
