Tijdens de commissie Mobiliteit heb ik minister Jean-Luc Crucke bevraagd over het uitblijven van het zogenaamde stil alarmsysteem voor treinreizigers. Daarbij moest ik vaststellen dat een project dat al in 2022 werd aangekondigd en waarvoor het parlement zelfs een resolutie goedkeurde, vandaag definitief wordt afgevoerd.
Het principe achter het stil alarmsysteem was eenvoudig maar bijzonder waardevol. Reizigers die zich onveilig voelen op de trein of in een station zouden via een discrete melding hulp kunnen inroepen, zonder te moeten bellen of zichzelf extra in gevaar te brengen. Het systeem was specifiek bedoeld voor situaties waarin iemand zich bedreigd, geïntimideerd of onveilig voelt.
Vooral voor vrouwen had dit een belangrijke meerwaarde kunnen betekenen. Uit verschillende onderzoeken blijkt immers dat heel wat vrouwen hun gedrag aanpassen op het openbaar vervoer uit bezorgdheid voor hun veiligheid. Voor sommigen betekent dat bepaalde verbindingen vermijden, voor anderen dat ze zich voortdurend alert moeten voelen tijdens een treinrit of in een station.
Het parlement erkende dat probleem en schaarde zich achter het voorstel. Toch werd het systeem nooit ingevoerd. Vier jaar na de aankondiging blijkt nu dat het project definitief wordt stopgezet.
Dat is bijzonder moeilijk te begrijpen wanneer we kijken naar de evolutie van geweld en agressie op het spoor.
De cijfers tonen immers een verontrustende trend. Het aantal slachtoffers van geweld op het spoor steeg van gemiddeld 611 per jaar in de periode vóór corona naar 726 per jaar tussen 2021 en 2024. Dat komt neer op ongeveer twee slachtoffers per dag. Daarnaast is ook het aantal meldingen van agressie tegen NMBS-personeel fors toegenomen: van 1.274 gevallen in 2020 naar 2.602 gevallen in 2025.
Uiteraard zal een stil alarmsysteem op zichzelf niet alle veiligheidsproblemen oplossen. Maar net daarom is het zo onbegrijpelijk dat een bijkomend instrument dat het veiligheidsgevoel van reizigers kon versterken, nooit werd gerealiseerd.
Veiligheid op het openbaar vervoer is geen luxe. Het is een basisvoorwaarde. Wie mensen wil overtuigen om de trein te nemen, moet ervoor zorgen dat zij zich veilig voelen, zowel op de trein als in het station.
Ik stel vast dat er de voorbije jaren veel werd gesproken over veiligheid, maar dat concrete maatregelen te vaak blijven steken in aankondigingen. Het stil alarmsysteem is daar een treffend voorbeeld van.
Voor mij moet veiligheid op het spoor een absolute prioriteit blijven. Dat betekent voldoende aanwezigheid op het terrein, een kordate aanpak van agressie, investeringen in veiligheidstechnologie én maatregelen die het veiligheidsgevoel van reizigers daadwerkelijk versterken.
Reizigers hebben recht op meer dan goede intenties. Ze hebben recht op resultaten.
