Onze ouderenzorg staat voor een grote personeelsuitdaging. De zorgvraag wordt steeds groter en complexer, terwijl woonzorgcentra moeite hebben om voldoende verpleegkundigen aan te trekken.
We moeten daarom niet alleen kijken naar hoeveel mensen er in de zorg werken, maar ook naar welke taken werkelijk door een verpleegkundige moeten worden uitgevoerd.
Vandaag bestaat daarvoor al het systeem van de bekwame helper. Alleen zijn woonzorgcentra en rust- en verzorgingstehuizen daarvan expliciet uitgesloten.
Met mijn wetsvoorstel wil ik die uitzondering schrappen.
Wat is het verschil tussen een WZC en een RVT?
Een woonzorgcentrum (WZC) is een voorziening waar ouderen permanent wonen en ondersteuning en zorg krijgen. Niet iedere bewoner heeft daarbij dezelfde zorgbehoefte.
Een rust- en verzorgingstehuis (RVT) richt zich specifiek op bewoners die sterk zorgafhankelijk zijn en intensievere verzorging nodig hebben. In de praktijk gaat het vaak om RVT-bedden of -plaatsen binnen een woonzorgcentrum.
Net omdat in deze voorzieningen heel wat mensen wonen die dagelijks zorg nodig hebben, is de druk op verpleegkundigen er groot.
Wat is een bekwame helper?
De regeling voor de bekwame helper maakt het mogelijk dat iemand die geen verpleegkundige is, onder bepaalde voorwaarden toch specifieke verpleegkundige handelingen uitvoert.
Het gaat dus absoluut niet om iemand die zomaar verpleegkundige taken mag overnemen. De persoon moet bekwaam zijn om de handeling uit te voeren en moet daarvoor, afhankelijk van de handeling, de nodige opleiding of instructies hebben gekregen.
Een concreet voorbeeld is het toedienen van bepaalde medicatie. Wanneer aan de wettelijke voorwaarden is voldaan en iemand daarvoor correct is opgeleid of geïnstrueerd, hoeft zo'n handeling niet noodzakelijk telkens door een verpleegkundige te gebeuren.
Het systeem is juist bedoeld om zulke handelingen op een veilige en juridisch correcte manier te kunnen delegeren.
Net woonzorgcentra zijn vandaag uitgesloten
Daar zit een opvallende tegenstrijdigheid.
De regeling voor bekwame helpers bestaat, maar WZC's en RVT's mogen er vandaag geen gebruik van maken.
De oorspronkelijke redenering was dat instellingen waar permanente verpleegkundige omkadering aanwezig is hun personeelstekorten niet via bekwame helpers mogen oplossen.
Maar ondertussen is de realiteit op het terrein veranderd. De druk op verpleegkundigen is groot en zorgvoorzieningen hebben moeite om voldoende gekwalificeerd personeel te vinden. Ook Zorgnet-Icuro heeft daarom gevraagd om bekwame helpers onder specifieke voorwaarden bepaalde gedelegeerde handelingen te laten uitvoeren in zorgvoorzieningen.
Verpleegkundigen ondersteunen, niet vervangen
Dat onderscheid is essentieel.
Een bekwame helper wordt geen verpleegkundige en kan niet zomaar alle verpleegkundige handelingen uitvoeren.
Verpleegkundigen hebben een uitgebreide opleiding en blijven onmisbaar voor onder meer complexere zorg, klinische observatie en de opvolging van bewoners.
Maar wanneer een andere medewerker veilig en binnen een duidelijk wettelijk kader bijvoorbeeld bepaalde medicatie kan toedienen, hoeft daarvoor niet noodzakelijk telkens een verpleegkundige te worden ingezet.
Die verpleegkundige krijgt daardoor meer ruimte voor bewoners die complexere zorg nodig hebben.
Ons voorstel is eenvoudig
Daarom stellen we voor om de huidige uitsluiting van WZC's en RVT's uit de wet te schrappen.
De bestaande regels en voorwaarden rond de bekwame helper blijven gelden. We creëren dus geen vrijgeleide om verpleegkundige taken zomaar door eender wie te laten uitvoeren.
We maken het alleen mogelijk om het bestaande systeem ook te gebruiken in woonzorgcentra en rust- en verzorgingstehuizen.
Slimmer omgaan met onze mensen in de zorg
Bekwame helpers zullen het personeelstekort in de ouderenzorg uiteraard niet oplossen. We moeten blijven investeren in voldoende instroom, goede opleidingen en aantrekkelijke werkomstandigheden.
Maar tegelijkertijd moeten we het beschikbare personeel zo verstandig mogelijk inzetten.
Een verpleegkundige die minder tijd hoeft te besteden aan handelingen die veilig gedelegeerd kunnen worden, krijgt meer tijd voor de bewoners die zijn of haar specifieke expertise nodig hebben.
Het gaat dus niet om minder verpleegkundige zorg, maar om verpleegkundigen meer ruimte te geven voor de zorg waarvoor we hen écht nodig hebben.
