Deze week vond in de commissie Sociale Zaken een hoorzitting plaats met vertegenwoordigers van GSK en pharma.be over de aangekondigde reorganisatie bij GSK en de toekomst van de Belgische farmaceutische sector.
De aanleiding is bijzonder ernstig. Bij GSK worden mogelijk tot 1.217 arbeidsplaatsen getroffen door een reorganisatie. Achter die cijfers staan werknemers en gezinnen die vandaag in onzekerheid leven. Ik hoop dan ook dat tijdens het sociaal overleg alles in het werk wordt gesteld om zoveel mogelijk jobs te behouden.
Maar deze hoorzitting ging over veel meer dan GSK alleen. De toekomst van een van onze belangrijkste economische sectoren staat op het spel. En daarmee ook de toegang van Belgische patiënten tot nieuwe geneesmiddelen en behandelingen.
Een economische motor die we niet mogen verliezen
België heeft de voorbije decennia een sterke internationale positie opgebouwd in farmaceutisch onderzoek, ontwikkeling en productie.
De cijfers tonen hoe belangrijk die sector is voor ons land.
In 2024 investeerde de biofarmaceutische industrie 6 miljard euro in onderzoek en ontwikkeling. De sector stelt rechtstreeks bijna 45.000 mensen tewerk. Met de onrechtstreekse werkgelegenheid erbij gaat het om ongeveer 140.000 jobs.
Daarnaast exporteerde België in 2024 voor 79 miljard euro aan farmaceutische producten. Dat is gemiddeld 216 miljoen euro per dag.
De sector was bovendien goed voor een handelsoverschot van 16,6 miljard euro, ongeveer 60% van het totale Belgische handelsoverschot.
Dat zijn niet zomaar cijfers. Het gaat om jobs, investeringen, inkomsten voor onze overheid en vooral om onderzoek dat nieuwe behandelingen voor patiënten mogelijk maakt.
Maar die sterke positie staat onder druk.
Uit sectorcijfers die we eerder dit jaar ontvingen, bleek dat de werkgelegenheid met 0,5% daalde, het aantal onderzoekers met 2,5%, de export met 6,8% en de investeringen met 4%. Ook de industriële productie en het aantal octrooiaanvragen gingen achteruit.
We mogen die signalen niet negeren.
De regering erkent het probleem, maar waar blijven de oplossingen?
Al sinds september 2025 waarschuw ik voor de achteruitgang van onze farmaceutische sector.
Op 24 juni ondervroeg ik eerste minister Bart De Wever hierover in het parlement. Hij erkende toen zelf dat de negatieve evolutie structureel is of dreigt te worden.
De premier kondigde ook aan dat de regering tegen het najaar met een volwaardige Life Sciences Strategy zou komen: een strategie om onderzoek, innovatie en investeringen in ons land te versterken.
Maar begin november wachten we nog altijd op de concrete uitwerking daarvan.
Intussen blijft de internationale concurrentie toenemen. De Verenigde Staten en China investeren volop in onderzoek en innovatie. Ook andere Europese landen proberen nieuwe investeringen aan te trekken.
En wat doet onze regering?
Minister Vandenbroucke blijft bijkomende financiële inspanningen vragen van de farmaceutische sector. Volgens pharma.be betaalt de sector in 2026 meer dan 600 miljoen euro aan specifieke omzetheffingen, boven op andere bijdragen en besparingen.
Daarnaast komt ook de fiscale ondersteuning voor onderzoekers onder druk te staan.
Uiteraard moet de farmaceutische industrie bijdragen aan een betaalbare gezondheidszorg. Maar we moeten ons ook afvragen welke gevolgen al die maatregelen hebben voor toekomstige investeringen.
Internationale farmaceutische ondernemingen vergelijken verschillende landen voordat ze beslissen waar ze nieuwe onderzoekscentra of productievestigingen openen.
Je kunt niet voortdurend het belang van onze farmaceutische industrie benadrukken en tegelijk maatregelen nemen die het minder aantrekkelijk dreigen te maken om hier te investeren.
Tijdens de hoorzitting benadrukten vertegenwoordigers van GSK bovendien dat fiscale stimulansen belangrijk zijn om België aantrekkelijk te houden voor internationale investeringsbeslissingen.
Uiteindelijk gaat het vooral over onze patiënten
Het debat over de farmaceutische sector gaat niet alleen over economische cijfers.
Het gaat ook over patiënten die wachten op nieuwe geneesmiddelen.
Volgens de Europese W.A.I.T.-indicator die we in onze resolutie aanhalen, wordt in België slechts 51% van de onderzochte innovatieve geneesmiddelen terugbetaald. Patiënten moeten gemiddeld 549 dagen wachten voordat een nieuw geneesmiddel beschikbaar wordt via terugbetaling.
Voor iemand met kanker, een zeldzame ziekte of een andere ernstige aandoening kan die wachttijd een enorm verschil maken.
Tijdens de hoorzitting benadrukte pharma.be opnieuw hoe belangrijk een snelle toegang tot nieuwe geneesmiddelen is. Niet alleen voor patiënten, maar ook om klinische studies en nieuwe investeringen naar België te halen.
Als steeds meer onderzoek en innovatie naar de Verenigde Staten of China verschuiven, riskeren we bovendien afhankelijker te worden van beslissingen die buiten Europa worden genomen.
Daarom moeten we onze farmaceutische sector versterken. Niet alleen om jobs en investeringen te behouden, maar vooral om patiënten ook in de toekomst toegang te geven tot de beste behandelingen.
Wij hebben zes concrete voorstellen op tafel gelegd
Wij hebben niet gewacht op de aangekondigde regeringsstrategie. In maart dienden we al een voorstel van resolutie in met zes concrete hervormingen.
We vragen om:
- Klinische studies sneller op te starten, door administratieve procedures te verbeteren en de beoordeling efficiënter te organiseren.
- Innovatieve geneesmiddelen sneller terug te betalen, zodat patiënten minder lang op nieuwe behandelingen moeten wachten.
- Nieuwe financieringsmodellen te onderzoeken voor dure, innovatieve behandelingen, waarbij de terugbetaling bijvoorbeeld gekoppeld kan worden aan de resultaten.
- Gezondheidsgegevens sneller en veilig beschikbaar te maken voor wetenschappelijk onderzoek.
- Innovatieve diagnostische testen sneller toegankelijk te maken, zodat patiënten vroeger een juiste diagnose kunnen krijgen.
- Een ambitieuze Europese Life Sciences Strategy uit te werken, waarbij België ook zelf de nodige maatregelen neemt.
Tijdens de hoorzitting vroeg ik aan GSK en pharma.be welke maatregelen volgens hen het dringendst nodig zijn. Ook wilde ik weten waarom landen zoals Spanje steeds succesvoller worden in het aantrekken van klinische studies en wat België daarvan kan leren.
Tijd voor concrete keuzes
België heeft zijn sterke farmaceutische positie niet cadeau gekregen. We hebben die gedurende tientallen jaren opgebouwd dankzij onze onderzoekers, universiteiten, ziekenhuizen, ondernemingen en een aantrekkelijk investeringsklimaat.
Die positie behouden vraagt vandaag opnieuw politieke keuzes.
We hebben nood aan een duidelijke strategie, snellere procedures en een beleid dat onderzoek en innovatie stimuleert.
Want als we onze farmaceutische toppositie verliezen, verliezen we niet alleen investeringen en jobs. We verliezen ook kennis, innovatie en kansen voor de patiënten van morgen.
